از آب بندان فرات تا سوخت بندان هرات

از آب‌بندان فرات تا سوخت‌بندان هرات، تنها یک حرف، فاصله است.

نزدیک به یک ماه است که تانکرهای حامل سوخت مصرفی مردم افغانستان در مرزهای ایران (مرز هرات ـ مشهد) از حرکت بازمانده‌اند. دولت افغانستان این سوخت را از کشورهایی مانند عراق و آذربایجان خریده و حق ترانزیتش را هم پرداخت کرده است. با این حال، به این بهانه که این سوخت‌ها به دست نیروهای ائتلاف بین‌المللی مبارزه با تروریسم در افغانستان می‌رسد، از خروج این تانکرهای سوخت از ایران جلوگیری شده است. به این ترتیب، همه حقوق مالی و معنوی افغانستان به همین سادگی، چوب حراج خورده است.

مارشال گران‌وزن کشور، محمدقسیم فهیم و هیئت وزیران بی‌مایه‌اش هم تنها به هدیه گرفتن یک تفنگچه طلایی دل‌خوش کردند و آبروی افغان‌ها را به راحتی بیش‌تر فروختند و خوش و شادمان به قبرستان‌های خود برگشتند.

اگر انسان نیستیم یا انسان‌دوست نیستیم یا طاقت، شرافت یا جسارت نداریم درباره دشواری‌های فراروی مردم افغانستان در فصل زمستان سخن بگوییم، دست کم این‌قدر شرافت و جسارت داشته باشیم که بند کردن سوخت بر سر این مردم بی‌پناه را توجیه نکنیم مانند این نوشته زیر. بخوانید و خودتان داوری بفرمایید:

در رابطه با تیل‌های "مواد سوختی" توقیف شده درایران هم با فرض صدق ادعای ایرانی‌ها مبنی بر مربوط بودن تیل‌ها به ناتو، که بعید به نظر نیز نمی‌رسد، غربی‌ها خواسته‌اند با یک تیر، دو نشان بزنند: اگر تیل به سلامتی به مقصد رسید که به نفع‌شان است و متاع ارزان و بی‌دردسر گیرشان آمده و با استفاده از آن، روزگار خود را در افغانستان می‌گذرانند و اگر ایرانی‌ها فهمیدند که تیل‌ها مربوط به ناتو است و اقدام به توقیف آن نمودند، باز هم به نفع‌شان است؛ چون با ایجاد گرانی ساختگی، می‌توانند افکار عمومی را علیه ایرانی‌ها تحریک نموده، بدین ترتیب، در راستای استراتیژی اصلی خود که همانا دور ساختن افغانستان از ایران وایجاد تضاد و دشمنی بین افغان‌ها و ایرانیان است، مشی نموده، احساسات عموم افغان‌ها را علیه جمهوری اسلامی ایران تحریک می‌نمایند .

برخی کارشناسان می‌گویند: در هر دو حالت، چه تیل وارد افغانستان شود و چه توقیف گردد، به ضرر مردم کشور بوده و قربانیان اصلی آن، افغان‌ها خواهند بود؛ چرا که ورود تیل به افغانستان، مساوی است با به حرکت افتادن چرخه تانک‌ها و به پرواز در آمدن هواپیماهای ناتو و در نتیجه، قتل و کشتار طیف‌های مختلفی از مردم افغانستان در ولایات گوناگون و اگر تیل، متوقف باشد، باز هم مردم آسیب می‌بینند؛ زیرا قیمت تیل به طور مصنوعی و مشکوک بالا رفته و به تبع آن، قیمت‌های تمام اجناس به صورت سرسام آور، صعود می‌نمایند و در اینجا تنها مردم عادی افغانستان هستند که آسیب اصلی و جدی را تحمل می‌کنند.

بنابراین، به نظر می‌رسد که هم دولت‌مردان افغانستان مي‌بايست چشمان خود را باز نموده و شعور بالای سیاسی خود را به کار اندازند تا به دام توطئه غربی‌ها بیش از این گیر نیافتند و هم کارشناسان وصاحب‌نظران، آگاهانه و با عمق بیشتر، با قضایا برخورد نموده، مردم را با حقایق پشت پرده آشنا بسازند تا دوست از دشمن و حوادث واقعی از اتفاقات توطئه‌آمیز تشخیص داده شده، راه انتخاب صحیح در پیش روی عامه مردم قراربگیرد و مردم مسلمان افغانستان هم اگرچه تاکنون فریب توطئه‌ها را نخورده‌اند، اما بازهم هوشیارتر از قبل حرکت کنند و چهره اینانی را که دایه دل‌سوزتر از مادر، اشک دروغین برای یک فیلم ساختگی می‌ریزند، به درستی بشناسند و با زبان بی‌زبانی به آنان بگویند: مگر نمی‌بینید که تعداد به مراتب بیش از این آدم‌ها، هرشب و روز زیر بمب وتانک خارجی‌ها می‌میرند، اما نفسی کشیده نمی‌شود و آهی بیرون و صدایی از هیچ سویی بلند نمی‌گردد؟ ولی چطور است که برای یک فیلم ساختگی که در يك پروژه تبلیغاتی در دستور کار است و یا توقف تیل‌هایی که افغانستان همواره با این چالش‌ها، نه فقط با ایران، که با پاکستان، ازبکستان، ترکمنستان و دیگر کشورها و به مراتب بیشتر از حالا درگیر بوده است، این همه داد و بیداد راه می‌اندازند و نمی گذارند تا مسئله، توسط حرکت اصولی دولت‌مردان دو کشور ایران و افغانستان و به نفع مردم و دولت افغانستان حل و فصل گردد؟

لینک نوشته: http://www.avapress.com/vdce7o8w.jh8e7i9bbj.html

لینک خبرها:

http://news.esteqlal-af.com/post-1767.html

http://www.tolonews.com/fa/business/1559-afghanistan-warns-iran-over-fuel-ban-

 http://www.afghanpaper.com/nbody.php?id=18186

http://www.cheraghdaily.af/spip.php?article2272

http://www.hazarapeople.com/fa/?p=3921

http://www.mohajerpress.com/web/index.php?option=com_content&task=view&id=65&Itemid=13

اینجا لندن است، رادیوی بی.بی.سی!

اینجا لندن است، رادیوی بی.بی.سی!

«اینجا لندن است، رادیوی بی.بی.سی». آیا شما با این جمله و عبارت، خاطره‌ای ندارید؟

امروز 28 دسامبر برابر با هفتم جدی (دی)، هفتادمین سال تولد رادیوی فارسی بی.بی.سی است. همان رادیویی که میلیون‌ها فارسی زبان با آن آشنایند. حالا چه به گردانندگانش ناسزا بگویید و مانند «دایی جان ناپلئون»، استعمار پیر و فرتوت بریتانیای کبیر را عامل بدبختی ملک و مملکت خویش بدانید یا نه، بسیار به آن خوش‌بین باشید، کاری از دست‌تان برنمی‌آید جز اینکه بپذیرید این موجود الان هفتاد ساله شده است. اگر خواستید، برایش جشنی راه بیاندازید و اگر نه، ... .

 رادیو را با صدای بی.بی.سی شناختم؛ چون پدرکلان و پدرم همیشه شبها و نیز صبح‌های زود به آن گوش می‌دادند. رادیویی داشتیم که دو باتری می‌خورد. مادر و مادرکلانم برایش پوششی از کاموا درست کرده بودند که سفید و بعدها سرخ بود. یار غار پدرکلانم بود رادیو. در کابل هم که بودند، رادیو بی.بی.سی گوش می‌دادند و رادیو ایران. گوش دادن به این رادیوها در دوران کمونیست‌ها جرم یا شبه‌جرم بود، همان‌طور که در دوره طالب‌ها.

بیشتر هم زمستان بود یا وقتی که هوا سرد بود؛ چون گوش دادن به بی.بی.سی را با لحاف پهن روی تشک‌های خانه به یاد می‌آورم که همگی آماده می‌شدیم تا صدای دینگ دانگ ساعت گرینویچ بلند شود و صدایی بگوید: «این‌جا لندن است؛ رادیوی بی.بی.سی و ... ». لحاف چهل تیکه را از همان زمان به یاد دارم.

خبرهای جنگ افغانستان و شوروی و سقوط فلان هواپیمای روسی به دست مجاهدین یا تحولات در جبهه‌های جنگ افغانستان و بعدها تحولات مربوط به جنگ ایران وعراق و آمار موشک‌پرانی‌ها و پیشروی‌ها وعقب‌نشینی‌های دو طرف در خاطرم مانده است. بزرگ‌تر که شدم، خبرهای جنگ داخلی افغانستان و تفسیرهای مربوط به آن و گزارش‌ها و مصاحبه‌های بی.بی.سی با رهبران جهادی که با هم می‌جنگیدند، بخش‌های مهمی از شنیده‌های ما را تشکیل می‌داد.

به قول همه مردم که به بی.بی.سی گوش می‌دادند، بی.بی.سی دروغ نمی‌گفت. ملت حتا به رادیو دری امریکا کمتر گوش می‌دادند یا آن را در رده دوم می‌شنیدند یا به رادیوهای دیگر مثل رادیو فرانسه و آلمان هرگز گوش نمی‌دادند یا بسیار کم گوش‌ می‌سپردند. رادیو مسکو هم بود که صدای کلفت زن گوینده‌اش هیچ جذابیتی نداشت.

صدای ابریشمین لطف‌علی خنجی (در برنامه «پیک شبانگاهی»)همیشه در گوشم زنگ می‌زند که دوشنبه‌ها با کوله‌باری از نامه می‌آمد و با زبانی آکنده از شیرینی به آن‌ها پاسخ‌ می‌گفت. تا آخروقت بیدار می‌ماندیم تا این بخش را حتمن هر هفته بشنویم. در این بخش، من و پدرکلانم، گوش‌مان را به رادیو می‌چسباندیم. «روایت انقلاب» (نامش دقیق خاطرم نیست) هم بخشی گزارش‌گونه از انقلاب ایران بود که ریتم آهنگ آغازینش برایم ماندگار شده است و آن سخن آیت‌الله خمینی که می‌گفت: «من دولت تعیین می‌کنم... من توی دهن این دولت می‌زنم...».

در آغاز دهه هفتاد، موسیقی افغانستان را با بی.بی.سی شناختم. آشنایی با موسیقی افغانستان را مدیون هنرنمایی هارون جان و آمنه جان یوسفی هستم. آشنایی با موسیقی ایرانی را نیز مرهون بهزاد جان بلور و مهتاب عزیز که آن زمان‌ها گوینده بخش موسیقی «روز هفتم» بودند. تا سال‌ها محال بود شنیدن این بخش از رادیوی بی.بی.سی خطا بخورد. همه یا بیشتر اهل فرهنگ و موسیقی افغانستان و ایران را در همین برنامه شناختم. یادم هست نام آوازخوانان افغان و ایرانی را که صدای‌شان را می‌شنیدم، در برگه‌ جداگانه‌ای نوشته بودم و نیز تاریخ مثلن درگذشت بزرگان فرهنگ و ادب کشور را یادداشت می‌کردم. حتا می‌کوشیدم متن آهنگ‌های اجرا شده‌ای را که خوشم می‌آمد، بنویسم.

روزی را به یاد دارم که بی.بی.سی اعلام کرد فرهاد دریا به دلیل جنگ‌های داخلی و ورود مجاهدین به کابل، مجبور شده است از این شهر بیرون شود و به غربت پناه ببرد. این نخستین بار بود که نام او را می‌شنیدم. بعدها آهنگ‌های فرهاد دریا مثل «گردش چشم سیاه تو خوشم می‌آید» یا آثار احمدشاه حسن و اسد بدیع، استاد مهوش، فرید و وجیهه رستگار را که زیادتر پخش می‌شد، می‌شنیدم. برنامه‌های آموزشی بی.بی.سی برای افغان‌ها هم بسیار آموزنده بود.

در دوره جنگ‌های داخلی مدت زمانی می‌شد که گوش دادن به خبرهای بی.بی.سی از نان شب و صبحانه هم واجب‌تر می‌شد و پس از دینگ دانگ ساعت گرینویچ، دلت می‌تپید که از کابل چه می‌گوید. یادم هست گزارشگر بی.بی.سی در شب فاجعه دل‌خراش افشار و نیز پس از سقوط جبهه غرب کابل در زمستان 1373، از تجاوز وحشیانه و سیستماتیک نیروهای شورای نظار (نیروهای نظامی وابسته به احمدشاه مسعود) و هم‌دستان وهابی و شیعی‌اش به مردمان منطقه یادشده سخن می‌گفت.

چه سال‌ها نیز با بی.بی.سی، نوروز را جشن گرفتیم. چه قدر آوازخوان و فرهنگی و نویسنده افغان و ایرانی جمع می‌شدند تا مردم با شنیدن برنامه زنده «نوروز» بی.بی.سی آن هم در اوج ویرانگری‌های مجاهدین و طالب‌ها، طعم این سنت باستانی را از یاد نبرند.

آن وقت‌ها رادیوی بی.بی.سی پر بود از گویش تهرانی و کابلی. پس از چندی، برنامه‌های موسیقی و سپس برنامه‌های پخش خبر این رادیو برای پارسی‌زبانان افغان و ایرانی جدا شد؛ سیاستی که به نظرم چندان جالب نبود و بیشتر سبب جدایی مخاطبان مشترک این برنامه از همدیگر شد.

گفتنی است بعدها که مثلن خبرهای بی.بی.سی را پیش خودم یا با آشنایی و دوستی تفسیر می‌کردیم، از طرفداری این رادیو از فلان خط‌‌‌ مشی در افغانستان گپ می‌زدیم و بی‌طرفی‌اش یا همان صداقتش کمی رنگ می‌باخت. با این وصف، نمی‌دانم چرا این رادیوی پیر هم‌چنان راست‌گوترین رادیوهای پارسی‌زبان باقی مانده است.

هرچند سال‌هاست دیگر شنونده رادیوی بی.بی.سی نیستم، ولی پیوندم با خانواده بی.بی.سی بریده نشده است؛ چون خاطره‌ام از بی.بی.سی تنها با رادیویش نیست. وب‌سایت بی.بی.سی با آن پشت صحنه آبی‌رنگش یکی از وب‌سایت‌هایی بود که همیشه برای دیدن خبرهای معتبر به آن مراجعه می‌کردم. اکنون دیگر رنگش به چیزی میان سرخ و نارنجی تبدیل شده است. پخش اولین برنامه تلویزیونی بی.بی.سی را هم ساعت پنج عصر یکی از روزهای سرد در کابل دیدم و چه قدر با دیگر تلویزیون‌های فارسی‌زبان فرق داشت.

آن وقت‌ها در تیتربندی تلویزیون بی.بی.سی، نمادهای مشترک سه کشور پارسی‌زبان دیده می‌شد؛ یعنی نماهایی از شهرها و مناطق مختلف ایران، افغانستان و تاجیکستان. تازگی دیدم نمادهای افغانستان پاک شده‌اند و تنها نمادهای ایران و تاجیکستان مانده‌اند. این سیاست هم مثل آن سیاست دیگری که پیش‌تر اشاره کردم، تنها به جدایی‌ها دامن می‌زند و بدگمانی.

گویندگان افغان تلویزیون بی.بی.سی هم حق ندارند به گویش کابلی گپ بزنند، از جمال موسوی و ناجیه غلامی گرفته تا ستار سعیدی و دیگران. تنها گزارشگران داخلی بی.بی.سی مانده‌اند که به گمانم چندی بعد، مدیران رادیو و تلویزیون بی.بی.سی به آن‌ها فرمان می‌دهند که لهجه کابلی‌شان را عمل کنند وگرنه اخراج می‌شوند.

با این وصف، سیاستی که بر آن بود تا یک شبکه مشترک میان سه کشور پارسی‌زبان راه‌اندازی کند، باید برای همیشه در زباله‌دان تاریخ دفن شود. وقتی بی.بی.سی که یک رسانه بیرون از ساختار دولت‌های سه‌گانه است، نتواند تفاوت‌های فرهنگی را بپذیرد، چگونه این ساختارهای منقبض می‌توانند.

حالا که گپ از رادیو شد، نباید از دیگر رادیوها چشم بپوشم. نغمه‌های انقلابی و سرودهای صبح را از رادیو ایران به یاد دارم. بعدها فهمیدم آن نغمه‌ها از استاد شجریان، شهرام ناظری و بهزاد ـ که به آن سوی آب‌های غربت کوچید ـ بودند.

مارش نظامی اعلام حمله هوایی به شهر یا آژیر قرمز (سرخ) هم از رادیو ایران پخش می‌شد و سپس آژیر سفید و اعلام برطرف شدن خطر. چه روزهای پر خطر و خاطره‌ای بود. ساعت‌های هشت صبح، دو بعد از ظهر و هشت شب، مهم‌ترین بخش‌های خبری رادیو ایران بودند. آهنگ «انجز انجز وعده ... نصر نصر عبده... الله اکبر...» را یادم هست.

برنامه «ورزش زورخانه‌ای» صبح‌های زود با دینگ دینگ زورخانه و خوانش اوستای زورخانه ـ که بعدها فهمیدم به وی شیر خدا می‌گویند ـ ، «سلام صبح به خیر» صبح‌ها با جواد آتش‌افروز، اخبار کارگری ساعت 11 بامداد، «احکام شرعی» توسلی هنگام اذان ظهر، برنامه «کار و کارگر» ساعت یک بعد از ظهر، «تفسیر خبر»، «عصر پنج‌شنبه»، «قصه شب»، «صبح جمعه با شما»، «قصه ظهر جمعه» با رهگذر، «شب به خیر کوچولو» (پس از زمین‌لرزه شمال ایران)، «قرآن» قرائتی، «ترتیل» پرهیزگار در عصرهای رمضان و «ربنا»ی شجریان، «دعای جوشن کبیر» شب‌های قدر، «گلبانگ» (موسیقی عصرها)، خاطره‌انگیزترین‌های آن زمان‌های من هستند.

بعدش هم انتخابم «رادیو پیام» بود تا یک سال پیش که می‌شنیدم. سالی شد که نشنیدم. «سهیل» رفته بود و «ساعد». تنها مانده «صالح علا»یی که فقط بلد است گره فلان را به بهمان گره بزند و بس با آن صدای شل و وارفته‌اش که شب آدینه آدم را خراب می‌کند.

در آخر هم خاطره‌ام از رادیوی فارسی ژاپن که در همان دهه هفتاد خورشیدی، به صورت الله بختکی، روزی پیچ رادیو روی این موج برقرار شد. آن‌جا بود که در بخش موسیقی‌اش برای نخستین بار با زندگی‌ و صدای «سیاووش قمیشی»، آوازخوان خوب ایرانی آشنا شدم. «فرنگیس» قمیشی به این صورت برایم خاطره‌‌انگیز شد.