برای نیما یوشیج؛ پدر شعر نو فارسی

زبانی الکن و لَق داشت نیما

ولی در راه خود حق داشت نیما

***********************************

13 جدی (دی) 1338 خورشیدی، علی اسفندیاری درگذشت. اسفندیاری در سال ۱۳۰۰ خورشیدی، نام خود را به «نیما» تغییر داد. نیما نام یکی از اسپهبدان تبرستان و به معنی کمان بزرگ است. یوش نیز زادگاه اوست در شمال ایران.

طرحی نو که نیما در شعر فارسی درانداخت، مخالفانی سرسخت داشت و نیز موافقانی با فکرهای متفاوت که برخی، رفیق نیمه‌راه شدند و بعضی نیز تا آخر بر این عهد ماندند. زمانی خود نیما گفته بود:

از شعرم، خلقی به هم آميخته‌ام

خوب و بدشان به هم در آميخته‌ام

خود، گوشه گرفته‌ام تماشا را، کآب

در خوابگه مورچه‌گان ريخته‌ام

در این میان، مهدی اخوان ثالث و احمد شاملو، دو شاعری بودند که برای تثبیت سبک تازه شعر فارسی ـ «نیمایی» یا «نو» ـ تلاش‌های بسیاری کردند، هرچند خود، دو راه متفاوت را در پیش گرفتند.

در گستره افغانستان نیز گویشوران فراوانی به سبک نیمایی و آزاد شعر گفته‌اند و می‌گویند که در این میان، محمد واصف باختری را می‌توان سرآمد دانست. وی در هر دو سبک، شعرهایی بس سخته و پخته دارد. اکنون شعری از باختری را پیش‌کش می‌کنم که برای صد سالگی نیما یوشیج سروده شده است. امیدواریم تلاش‌هایی که برای بازشناسی جایگاه علمی و ادبی «باختری» صورت می‌گیرد، گامی باشد برای شناخت بیشتر و بهتر سبک نیمایی و آزاد در پهنه افغانستان.

خطبهيي در خموشی

ايا مهاجر بيبازگشت شهر شقايق

که قلعهها را با پاي لنگ پيمودي

ستيغ و صخره به دندان و چنگ پيمودي

مرا به ساحل اسطورههاي سبز مخوان

من از خموشي آتشفشان هراسانم

ز ابر قطبي آتشنشان هراسانم

به تابناکي تاريخ اختران سوگند

ستارهچين نِي‌اَم اکنون ستاره سوختهام

دگر ز کوچة شماطهها گذر نکنم

به شهر خالي آيينهها سفر نکنم

تو ميتواني

که از تولد يک برگ

و از تنفس يک واژه در سکوت کوير

هزار جرعه تغزل

به خاک تيرة تبعيديان بيافشاني

و ليک نيستي اکنون

که بنگري

صنوبران صبور

چه سان تبار تبر را سلام ميگويند

ايا مهاجر بيبازگشت شهر شقايق

مرا به ساحل اسطورههاي سبز مخوان

ميان ما و تو اي نخل ارغوان پندار

دو نسل طوطي الکن

دو فصل خشم فروخورده

دو رودخانة آتش، دو رودخانة خون

دو پرتگاه، دو اردي‌بهشت فاصله است.

+ نوشته شده در پنجشنبه دوازدهم دی ۱۳۹۲ ساعت ۱۲:۰ ب.ظ توسط صادق دهقان |

اين جا را به عشق كابل شه نامه اي و به ياد زادگاه نازنینم، «چنِداوُل» ناميده ام. چنداول، واژه ای ترکی است به معنای پشت جبهه و سپاهیان پشت جبهه که از دوران نادرشاه افشار به یادگار مانده است. چون کابلستان، دروازه ورود به شبه قاره هند بود، نادر با سپاهیانش که بیشتر هم قزلباش بودند، از این مسیر می گذشت. در حقیقت، کابل، پشت جبهه او به شمار می رفت.
********
در بامداد 15 عقرب (آبان) 1357 خورشيدي، صدايم در يكي از خانه هاي محله سه دوكان «چنِداوُل» شهر كابل پيچيد. هنوز طعم شيرين بازي هاي كودكانه را در زادگاهم نچشيده بودم كه چرخ بازيگر، خانواده ام را روانه سرزمين غربت كرد. گاهي از دريچه شعر، خودم را نفس مي كشم، ولي اين روزن هماره گشوده نيست.
********
وب گردي يك لاقبايم كه از 26 دلو (بهمن) 1381 به اين سو، كلكينم را به روي جهان گشوده ام تا مگر هواي تازه، سر به راهم كند. کارم را با کلکین57 آغاز کردم که پرشین بلاگ خراب شد. سپس کلکین. کام را گرفتم و همان زمان چنداول را هم گشودم که در آن تنها لینک های ادبی می گذاشتم. پس از چندی، کلکین. کام هم ناکام پرواز کرد. بعد نوبت به کلکین. نت رسید که آن را هم دوست نابلدی از بین برد. خلاصه، چون دیگر نای آن نداشتم که با یک دست، دو هندوانه بردارم، به همین کوچه بسنده کردم. خوش آمدید.

نوشته‌های پیشین

پیوندها

BLOGFA.COM

چنداول

کوچه خاطره انگیز من